منیژه دولت خوانندهای اهل تاجیکستان است. او در ۳۱ دسامبر ۱۹۸۲ در شهر کولاب تاجیکستان به دنیا آمد و ملیت تاجیک دارد. منیژه یکی از خوانندگان بسیار مشهور تاجیکستان به شمار میرود و اغلب او و شبنم ثریا را به عنوان دو خواننده اول زن تاجیکستان برمیشمرند. منیژه دولت در افغانستان بسیار محبوب است.
منیژه اما دختری متفاوت بود؛ بیباک و گاه گستاخ، که ترجیح میداد پیراهن و شلوار پسرانه بپوشد و با پسرهای محله بازی کند. نخستین ترانههایش را در کودکستان خوانده و در محفلهای خانوادگی اجرا کرده است. در مدرسه به شعر علاقه پیدا کرد و شعرهای شاگردانه مینوشت و برای پدرش میخواند و آرزو داشت روزی شاعر شود و شعرهایش را در سراسر کشور بخوانند.
پس از فارغالتحصیلی از دبیرستان در سال ۱۹۹۹، وارد دانشکده زبانهای خارجی دانشگاه دولتی کولاب شد و یک سال در آنجا درس خواند. پس از مهاجرت خانواده به شهر دوشنبه، گرایشش به موسیقی قویتر شد و میخواست وارد دانشکده هنرهای زیبا شود، اما با توصیه و اصرار پدر در دانشگاه ملی تاجیکستان رشته روزنامهنگاری و ترجمه را خواند. در سال ۲۰۰۱ به دانشکده روزنامهنگاری دانشگاه ملی تاجیکستان منتقل شد و فارغالتحصیل گردید.
آشناییاش با «ذکرالله» (که در آن سالها از معروفترین آوازخوانان جوان موسیقی مدرن بود) دوباره شوق و علاقهاش به رفتن روی صحنه را بیدار کرد. او دو آهنگ ساخته ذکرالله را همراه با او اجرا کرد که پس از مدتی کوتاه محبوب شدند. آواز منحصر به فرد منیژه بیدرنگ توجه آهنگسازان را به خود جلب کرد و آهنگهایی برایش ساخته شد. منیژه خواننده و آهنگساز «ذکری اولوه» را اولین استاد خود میداند.
او کار پاپ خود را در سال ۲۰۰۱ با آهنگ «در رودخانه» آغاز کرد. روز یکم ژانویه ۲۰۰۲ نخستین نماهنگ منیژه از طریق شبکه سراسری تلویزیون تاجیکستان پخش شد و غلغله به پا کرد. از آن به بعد صدا و سیمای منیژه را میشد همه جا شنید و دید. در همان سال نخستین آلبومش را زیر عنوان «سرنوشت من» وارد بازار کرد و به یک آوازخوان حرفهای تبدیل شد. انتشار آلبوم در سال نخست ورود به صحنه موسیقی حرفهای، یک امر کمسابقه است.
برگزاری نخستین کنسرت منیژه در «کاخ باربد»، بزرگترین کاخ کنسرتی دوشنبه، روز ۲۱ سپتامبر سال ۲۰۰۲ بهوضوح محبوبیت این ستاره نوظهور را به نمایش گذاشت. بلیتهای کنسرت به سرعت به فروش رفتند، تالار لبریز از تماشاچی بود و صدها تن دیگر پشت درهای کاخ مانده بودند. اینگونه بود که منیژه در مدتی کوتاه پلکان هنر را طی کرد و به قله رسید و به عنوان «ملکه موسیقی پاپ تاجیکی» شناخته شد و طی سه سال پیهم موفق به دریافت جایزه اول «سرود سال»، مهمترین مسابقه موسیقی تاجیکستان، شد.
برخی از آهنگهای منیژه نفسی تازه به پیکر موسیقی تاجیکی دمیدند و بحثهایی را برانگیختند. ترانه «دوری» در سال ۲۰۰۵ که آمیزهای از موسیقی تاجیکی و هندی و غربی بود، گونه تازهای را وارد موسیقی مدرن تاجیکی کرد و با اینکه برخی از موسیقیدانان هشدار دادند که «این آهنگ قالب موسیقی تاجیکی را میشکند»، آهنگ «دوری» به ذوق علاقهمندان موسیقی بسیار نزدیک بود و بیدرنگ جا افتاد و محبوب شد. اکنون این گونه موسیقی در پاپ تاجیکستان همهجاگیر شده است. در واقع، منیژه آمده بود که قالبها را بشکند و شکست.
آوازه منیژه در کشورهای همسایه، بهویژه افغانستان پیچیده بود. همین آوازه باعث شد که منیژه سال ۲۰۰۶ نخستین و تنها سفر هنری خارجیاش را انجام دهد. سفر منیژه به افغانستان طی روزهای ۱۷ تا ۲۰ ژانویه ۲۰۰۶ و برگزاری کنسرتهای بیسابقه او در شهرهای کابل و مزار شریف را معتبرترین خبرگزاریهای جهان گزارش کردند. یک رسانه آمریکایی نوشته بود: «هر دو کنسرت تحت تدابیر شدید امنیتی برگزار شد. علیرغم قیمت نسبتاً گران بلیت (حدود ۴۰ دلار) تالارها پر بودند. این نخستین مورد از هنرنمایی یک زن طی بیش از بیست سال اخیر در جامعه بهشدت محافظهکار افغانستان است»
در پی آن کنسرتها محبوبیت منیژه در افغانستان صعود کرد و طی چندین نظرپرسی علاقهمندان موسیقی در افغانستان منیژه را در صدر جدول «محبوبترین آوازخوانان فارسیزبان» نشاندند. این خواننده در حال حاضر دو آلبوم دارد که هر دو در شهر مزارشریف افغانستان ضبط شدهاند. علاوه بر این، این خواننده با موفقیت یک کنسرت در کابل برگزار کرد. منیژه دولت در میان مردم تاجیک بسیار محبوب است و طرفداران زیادی هم در زادگاهش تاجیکستان و هم در افغانستان و ایران دارد.
در سال ۲۰۰۶ او در یک کنسرت مشترک با خانم لیلا فروهر در دوشنبه، تاجیکستان شرکت کرد.
منیژه از سال ۲۰۰۶ به بعد هیچگونه اجرایی نداشته است. اگرچه برای سایر خوانندگان ترانه مینویسد. او ادعا میکند دلیل این کار فرهنگ پاپ تاجیک امروز و علاقه او به دین اسلام است، که در آن خوانندگی زن برای سرگرمی گناه محسوب میشود.
خود منیژه در اینباره میگوید: «علاقه به صحنه را از دست دادم. استعداد هدیه خداست. وقتی امروز میبینم صحنه موسیقی تاجیکستان به چه چیزی تبدیل شدهاست، حالم بد میشود و به خودم اطمینان میدهم که چقدر خوب است که در میان آنها نیستم. این غیرقابل قبول است که در تبلیغات تلویزیونی یک کنسرت از هنرمندان محبوب صحبت شود، اما در واقع در کنار آنها، شبه خوانندگان کاملاً متفاوت و بیصدا اجرا کنند که حتی نباید اجازه داد به صحنه نزدیک شوند. به دلیل آهنگهای بیکیفیت که شنوندگان ما به آن عادت کردهاند، فرهنگ ملی در حال نابودی است. و این هنوز هم از شبکههای تلویزیونی داخلی که آینه جامعه هستند و ذوق و سلیقه را میپرورانند نشان میدهد.»
این خواننده همچنین تصمیم خود برای ترک صحنه را به دلایل مذهبی توجیه میکند: «از یک طرف یاد گرفتم که آواز خواندن و سرگرم کردن دیگران در پیشگاه خداوند گناه است. و این همان چیزی بود که استادم به من گفت که از او درسهایی از قرآن کریم میگیرم. از طرفی دوستانم نه تنها درخواست میکنند، بلکه التماس هم میکنند که بخوانم، زیرا به گفته خودشان با این کار بیشتر مرتکب گناه میشوم، زیرا لذت گوش دادن به آهنگهای مورد علاقه را از مردم سلب میکنم. به نظر من وقتی انسان با علم به اینکه دارد گناه میکند باز هم گناه میکند، این یک شر مضاعف است. اما اگر آواز نخوانم، نمیتوانم عادی زندگی کنم، زیرا آهنگها معنای تمام زندگی من هستند. من فقط در مورد اسلام و پیامبر خواهم خواند.»
پس از دوره موفقیت و شهرت بسیار بود که منیژه خاموشی برگزید و از صحنه کنار رفت. رفتن او از صحنه هوادارانش را در میان حدس و گمانهای بسیار در بهت و حیرت فرو برد. خود منیژه هنوز نمیخواهد دلیل سکوتش را توضیح دهد. اما بهترین مژده برای هوادارانش شاید پخش تازهترین آهنگ او با نام «وطن» است که میتواند نشانهای از شکستن سکوت از سوی او و امید به بازگشتش برای هوادارانش باشد.
تاکنون دو آلبوم از آهنگهای وی تهیه شده است:
آهنگها:
منیژه دولت با صدای منحصربهفرد و آثار تأثیرگذار خود، جایگاه ویژهای در موسیقی پاپ تاجیکی و میان مخاطبان فارسیزبان بهویژه در افغانستان به دست آورده است.
